«Инженерлеріміз уақытының 90%-ын бірсарынды жұмысқа жұмсайтынын көруден шаршадым»
– Armeta AI-ды іске қоспай тұрып немен айналыстыңыздар?
Санжар: – Көп жыл бойы өнеркәсіптік технологиялар саласында жұмыс істедім. 2012 жылға дейін жалдамалы менеджер болдым: инвестицияларға жауап бердім, зауыттарды дамыту, оларды цифрландырумен айналыстым. Кейін өз бизнесімді аштым. KPSP жобалау институтының және Өскемендегі өнеркәсіптік арматура зауытының тең иесі болдым. Сонымен қатар құрылыс барысын қадағалау, есептеу, техникалық бақылау және мердігерлермен жұмыс істеуге арналған түрлі технологиялық сервистерді іске қостым. Жобаларды дамыттық, саттық, жаңасын бастадық, оны да саттық. Клиенттер Қазақстанда да, шетелде де болды. Мысалы: Ресейде, Таяу Шығыста, т.б.
Темірлан: – Германиядағы Constructor University-де инженер мамандығы бойынша оқыдым. Сол жерде алғаш рет жұмыс істедім. 1-курста әкем: «Мен тек оқуыңды төлеймін. Тамақтану, көңіл көтеруге қажет ақшаны өзің тап» деді. Сөйтіп, бір неміс кәсіпкері мені көмекші етіп алды. Оның жылжымайтын мүлікті басқаруға қатысты бірнеше бизнесі бар еді. Төрт жыл адал еңбек етіп, ақыры топ-менеджер деңгейіне дейін өстім.
Германияда мен үшін өте жайлы болды, бірақ соған қарамастан бір арманым бар еді, әкеммен бірге жұмыс істегім келді. Оған жақын болғым келді.
– Бірге стартап ашу идеясы қалай туды?
Темірлан: – Қазақстанға келген алғашқы үш жылда әкемнің бизнесін жан-жақты зерттедім, процестерге тереңірек үңілдім. Бір кезде әкеме барып: «Инженерлеріміздің уақытын қайталана беретін жұмыстар жеп қоятынын көріп, шаршадым. Бұған бірдеңе істеу керек» дедім. «Не өзім жеке ЖИ жобасын бастаймын, не оны бірге жасаймыз» деп те айттым.
Санжар: – Мен оған: «Ешқайда кетпе. Мен де дайынмын. Кірісейік» деп жауап бердім. Сол күні-ақ АҚШ-та компания ашып қойдық.
– Қандай бағыт таңдадыңыздар?
Санжар: – Бұл идея стартаптан әлдеқайда бұрын, ChatGPT шыққан кезде туған еді. Сол уақытта мен MIT пен Стэнфордта оқып, ЖИ мен венчурлық капитал нарығын зерттеп жүрдім. Әрине, алдымен өзімізге жақын саланы – жобалау, құрылыс, индустриялық активтерді басқару бағыттарын қарап, қандай өзгерістер жасауға болатынын ойластырдық.
Алғашында GitHub-тың баламасын жасауды ойладық. Бұл – код сақталатын, пікір алмасатын, командалар бірге жұмыс істей алатын платформа. Сол секілді, бірақ жобалаушы инженерлерге арналған жүйе құрғымыз келді. Көп ұзамай мұның ауыр шаруа екенін, әрі сол кезде технологиялардың оған дайын емесін түсіндік. Бағдарламашыларда тек код бар. Ал инженердің қолында сан алуан форматтар, құжаттар, сызбалар, 3D-үлгілер, сипаттамалар, техникалық және нормативтік талаптар болады. Жобаны пилот ретінде тек өзіміздің жобалау институтында іске қостық.
Темірлан: – Бастапқы идеядан уақытша бас тартып, AI-көмекші жасауға көңіл бөлдік. Ол мамандарға арналған техникалық құжаттар жасап бере алатын, инженерлік-техникалық есептер орындайтын, құрылысқа қатысты политехникалық сұрақтарға жауап бере алатын. Бірақ оны да уақытша кейінге қалдырдық.
«Сені мойындау үшін өнім тез қаржылық нәтиже беруі керек»
– Неге AI-көмекші жасау идеясынан бас тарттыңыздар?
Санжар: – АҚШ-қа ұшып барып, Кремний алқабындағы венчурлық қорлар мен сарапшылармен кездесе бастадық. Сонда ассистент тақырыбы өзектілігін жоғалтып бара жатқанын білдік. Бізге: «Егер бір жыл бұрын келгендеріңізде, нарыққа қажет болар едіңіздер. Қазір бұдан да терең нәрсе жасаңыздар» деп тура айтты.
Темірлан: – Construction Tech – ең дәстүрлі салалардың бірі. Бұл нарықта сені мойындау үшін өнім айқын пайда әкеліп, лезде қаржылық нәтиже беруі қажет. Сондықтан біз терең технологиялық платформа бағытына бет бұрдық. Қазір құрылыс саласына арналған өзіміздің үлгілерімізді жасап жатырмыз. Ең басты мақсат – мамандарды күн сайын қайталанатын бірқалыпты жұмыстан арылту.
– Қандай жұмыстарды?
Темірлан: – Нақты мысал келтірейін. Қазір Қазақстанда мемлекеттік серіктеспен пилот жобаны бастап жатырмыз. Бұл – құрылысқа рұқсат беретін реттеуші орган. Әдетте мамандар барлық құжатты қолмен қарайды. Біздің модель осы бірсарынды жұмысты өзіне алып, мамандарға шынымен жақсы көретін әрі жақсы меңгерген сараптама, шығармашылық ой және талдауды қалдырады.
– Реттеуші органдар үшін бұл жоба қалай жұмыс істейді?
Темірлан: – Мемлекеттік органдарда арнайы порталдар бар, оған құрылыс компаниялары жобалық-сметалық құжаттаманы жүктеп, тексеруге жібереді. API-инфрақұрылымы арқылы файлдар автоматты түрде біздің жүйеге түседі, ал біз оларды тексере бастаймыз.
Санжар: – Соңында сарапшы анықталған сәйкессіздіктер, жиналған түсініктемелерден дайын нәтижелер жиынтығын алады. Қарапайым тілмен айтсақ: жүйе жүктелген құжаттардың бүкіл пакетін: сызбаларды, модельдерді, сметаларды, сипаттамаларды автоматты түрде «талдап», оларды біздің модельдер мен ережелер тізбегінен өткізіп шығады. Құжаттарды қолданыстағы нормалармен салыстырады, айырмашылықтарды табады, күдік тудыратын элементтерді белгілейді, есеп құрылымын жасайды және мәселенің нақты қай жерде екенін көрсетеді.
Сарапшы бірден жалпы көріністі көреді, алынған ақпаратты талдайды, құрылысшыға ескерту береді және соңында құрылысқа рұқсат беру-бермеу жөнінде шешім қабылдайды.
– Неге AI-ға басымдық бердіңіздер? Қайталанатын жұмысты жай ғана автоматтандырса болмай ма?
Санжар: – Кәдімгі автоматтандыру – бұл қатаң ережелер жиыны, монолитті жүйе. Алгоритмге не жазылса, соны ғана орындайды. Жоба құрылымы, сызбалардың форматы немесе құжаттардың түрі сәл өзгерсе болды – алгоритм жұмыс істемей қалады.
Ал инженерлік жобалар ешқашан бірдей болмайды. Әр жобада өзіне тән сызбалар, сипаттамалар, техникалық талаптар, 3D-модельдер бар. Мұның бәрін бір ғана «скриптке» сыйдыру мүмкін емес. Сондықтан дәстүрлі автоматтандыру бұл жерде жарамайды.
AI басқаша жұмыс істейді. Ол контексті түсіне алады, инженерлік деректерді оқи алады, жаңа форматтар мен объектілерге бейімделеді. Қазіргі компьютерлік көру, мысалы, сызбалардағы элементтерді тануға және күрделі техникалық құрылымдарды түсіндіруге мүмкіндік береді. Мұны бұрынғы алгоритмдер жасай алмайтын.
Толығырақ Digitalbusiness.kz сайтында
«Инженерлеріміз уақытының 90%-ын бірсарынды жұмысқа жұмсайтынын көруден шаршадым»
– Armeta AI-ды іске қоспай тұрып немен айналыстыңыздар?
Санжар: – Көп жыл бойы өнеркәсіптік технологиялар саласында жұмыс істедім. 2012 жылға дейін жалдамалы менеджер болдым: инвестицияларға жауап бердім, зауыттарды дамыту, оларды цифрландырумен айналыстым. Кейін өз бизнесімді аштым. KPSP жобалау институтының және Өскемендегі өнеркәсіптік арматура зауытының тең иесі болдым. Сонымен қатар құрылыс барысын қадағалау, есептеу, техникалық бақылау және мердігерлермен жұмыс істеуге арналған түрлі технологиялық сервистерді іске қостым. Жобаларды дамыттық, саттық, жаңасын бастадық, оны да саттық. Клиенттер Қазақстанда да, шетелде де болды. Мысалы: Ресейде, Таяу Шығыста, т.б.
Темірлан: – Германиядағы Constructor University-де инженер мамандығы бойынша оқыдым. Сол жерде алғаш рет жұмыс істедім. 1-курста әкем: «Мен тек оқуыңды төлеймін. Тамақтану, көңіл көтеруге қажет ақшаны өзің тап» деді. Сөйтіп, бір неміс кәсіпкері мені көмекші етіп алды. Оның жылжымайтын мүлікті басқаруға қатысты бірнеше бизнесі бар еді. Төрт жыл адал еңбек етіп, ақыры топ-менеджер деңгейіне дейін өстім.
Германияда мен үшін өте жайлы болды, бірақ соған қарамастан бір арманым бар еді, әкеммен бірге жұмыс істегім келді. Оған жақын болғым келді.
– Бірге стартап ашу идеясы қалай туды?
Темірлан: – Қазақстанға келген алғашқы үш жылда әкемнің бизнесін жан-жақты зерттедім, процестерге тереңірек үңілдім. Бір кезде әкеме барып: «Инженерлеріміздің уақытын қайталана беретін жұмыстар жеп қоятынын көріп, шаршадым. Бұған бірдеңе істеу керек» дедім. «Не өзім жеке ЖИ жобасын бастаймын, не оны бірге жасаймыз» деп те айттым.
Санжар: – Мен оған: «Ешқайда кетпе. Мен де дайынмын. Кірісейік» деп жауап бердім. Сол күні-ақ АҚШ-та компания ашып қойдық.
– Қандай бағыт таңдадыңыздар?
Санжар: – Бұл идея стартаптан әлдеқайда бұрын, ChatGPT шыққан кезде туған еді. Сол уақытта мен MIT пен Стэнфордта оқып, ЖИ мен венчурлық капитал нарығын зерттеп жүрдім. Әрине, алдымен өзімізге жақын саланы – жобалау, құрылыс, индустриялық активтерді басқару бағыттарын қарап, қандай өзгерістер жасауға болатынын ойластырдық.
Алғашында GitHub-тың баламасын жасауды ойладық. Бұл – код сақталатын, пікір алмасатын, командалар бірге жұмыс істей алатын платформа. Сол секілді, бірақ жобалаушы инженерлерге арналған жүйе құрғымыз келді. Көп ұзамай мұның ауыр шаруа екенін, әрі сол кезде технологиялардың оған дайын емесін түсіндік. Бағдарламашыларда тек код бар. Ал инженердің қолында сан алуан форматтар, құжаттар, сызбалар, 3D-үлгілер, сипаттамалар, техникалық және нормативтік талаптар болады. Жобаны пилот ретінде тек өзіміздің жобалау институтында іске қостық.
Темірлан: – Бастапқы идеядан уақытша бас тартып, AI-көмекші жасауға көңіл бөлдік. Ол мамандарға арналған техникалық құжаттар жасап бере алатын, инженерлік-техникалық есептер орындайтын, құрылысқа қатысты политехникалық сұрақтарға жауап бере алатын. Бірақ оны да уақытша кейінге қалдырдық.
«Сені мойындау үшін өнім тез қаржылық нәтиже беруі керек»
– Неге AI-көмекші жасау идеясынан бас тарттыңыздар?
Санжар: – АҚШ-қа ұшып барып, Кремний алқабындағы венчурлық қорлар мен сарапшылармен кездесе бастадық. Сонда ассистент тақырыбы өзектілігін жоғалтып бара жатқанын білдік. Бізге: «Егер бір жыл бұрын келгендеріңізде, нарыққа қажет болар едіңіздер. Қазір бұдан да терең нәрсе жасаңыздар» деп тура айтты.
Темірлан: – Construction Tech – ең дәстүрлі салалардың бірі. Бұл нарықта сені мойындау үшін өнім айқын пайда әкеліп, лезде қаржылық нәтиже беруі қажет. Сондықтан біз терең технологиялық платформа бағытына бет бұрдық. Қазір құрылыс саласына арналған өзіміздің үлгілерімізді жасап жатырмыз. Ең басты мақсат – мамандарды күн сайын қайталанатын бірқалыпты жұмыстан арылту.
– Қандай жұмыстарды?
Темірлан: – Нақты мысал келтірейін. Қазір Қазақстанда мемлекеттік серіктеспен пилот жобаны бастап жатырмыз. Бұл – құрылысқа рұқсат беретін реттеуші орган. Әдетте мамандар барлық құжатты қолмен қарайды. Біздің модель осы бірсарынды жұмысты өзіне алып, мамандарға шынымен жақсы көретін әрі жақсы меңгерген сараптама, шығармашылық ой және талдауды қалдырады.
– Реттеуші органдар үшін бұл жоба қалай жұмыс істейді?
Темірлан: – Мемлекеттік органдарда арнайы порталдар бар, оған құрылыс компаниялары жобалық-сметалық құжаттаманы жүктеп, тексеруге жібереді. API-инфрақұрылымы арқылы файлдар автоматты түрде біздің жүйеге түседі, ал біз оларды тексере бастаймыз.
Санжар: – Соңында сарапшы анықталған сәйкессіздіктер, жиналған түсініктемелерден дайын нәтижелер жиынтығын алады. Қарапайым тілмен айтсақ: жүйе жүктелген құжаттардың бүкіл пакетін: сызбаларды, модельдерді, сметаларды, сипаттамаларды автоматты түрде «талдап», оларды біздің модельдер мен ережелер тізбегінен өткізіп шығады. Құжаттарды қолданыстағы нормалармен салыстырады, айырмашылықтарды табады, күдік тудыратын элементтерді белгілейді, есеп құрылымын жасайды және мәселенің нақты қай жерде екенін көрсетеді.
Сарапшы бірден жалпы көріністі көреді, алынған ақпаратты талдайды, құрылысшыға ескерту береді және соңында құрылысқа рұқсат беру-бермеу жөнінде шешім қабылдайды.
– Неге AI-ға басымдық бердіңіздер? Қайталанатын жұмысты жай ғана автоматтандырса болмай ма?
Санжар: – Кәдімгі автоматтандыру – бұл қатаң ережелер жиыны, монолитті жүйе. Алгоритмге не жазылса, соны ғана орындайды. Жоба құрылымы, сызбалардың форматы немесе құжаттардың түрі сәл өзгерсе болды – алгоритм жұмыс істемей қалады.
Ал инженерлік жобалар ешқашан бірдей болмайды. Әр жобада өзіне тән сызбалар, сипаттамалар, техникалық талаптар, 3D-модельдер бар. Мұның бәрін бір ғана «скриптке» сыйдыру мүмкін емес. Сондықтан дәстүрлі автоматтандыру бұл жерде жарамайды.
AI басқаша жұмыс істейді. Ол контексті түсіне алады, инженерлік деректерді оқи алады, жаңа форматтар мен объектілерге бейімделеді. Қазіргі компьютерлік көру, мысалы, сызбалардағы элементтерді тануға және күрделі техникалық құрылымдарды түсіндіруге мүмкіндік береді. Мұны бұрынғы алгоритмдер жасай алмайтын.
Толығырақ Digitalbusiness.kz сайтында
Бөлісу
