Digital Business пен Astana Hub бірлескен «Орталық Азияның 100 стартап тарихы» жобасы аясында TASS Vision компаниясының негізін қалаушы, әрі бас директоры Шахзод Өмірзақов нейрожеліні үйретіп жатқанда келушілерді қалай санағанын, AI-камералардың бөлшек сауда бизнесіне қалай пайда әкелетінін және компанияның бағасы $100 млн-ға жеткенде стартапты не күтіп тұрғанын айтып берді.
«Түнде автобустарға жабдық орнататынбыз»
— TASS Vision идеясын қалай ойлап таптыңыз?
— 2018 жылы, мен 19 жаста болған кезде, әкеме бизнесте көмектесіп жүрдім. Ол шағын автобус паркінің иесі еді, жолаушылар тасымалымен айналысатын. Бұл бизнесте бір мәселе бар: кондукторлар түскен ақшаны қалтасына басады, бірақ оны дәлелдеу қиын. Сол жағдайды өзгерткім келіп, әкеме жолаушыларды автоматты түрде санайтын құрылғы жасауды ұсындым.
Бұл инфрақызыл есептегіш: адам есіктен өткен сайын көзге көрінбейтін сәулені кесіп өтеді де, жүйе оны тіркейді. Құрылғыны үш айдың ішінде жинап, автобустарға орнаттым. Кондукторлар мұны түсінген соң, адал жұмыс істей бастады. Нәтижесінде екі апта ішінде табыс екі есе өсті, жоба өзін толық ақтады.
Кейін команда жинап, басқа автобазаларға да құрылғы орната бастадық. Есімде, түнде жігіттермен бірге автобустарға жабдық орнататынбыз, ал таңертең ұйықтайтынбыз. Күндіз код жазып, 3D-принтерде корпустар басып шығаратынбыз, оған микроконтроллерді дәнекерлеп, кешке қайта автобазаға баратынбыз. Кейін осы жоба мені бөлшек саудадағы сатып алушылардың мінез-құлқын талдау идеясына итермеледі.
— Неге көлік саласында қалмадыңыз?
— 2019 жылы Алматыда жүргенде, онда Onay көлік карталарының жүйесі жұмыс істейтінін байқадым. Яғни, жақында Өзбекстанда да осындай жүйе енгізіледі деп түсіндім. Ақша айналымы қолма-қолдан кетеді, ал біздің құрылғының мәні жоғалады. Сол сәтте бағытты өзгерту керек екенін ұқтым.
Жаңа идея іздей бастадым. Аналитикаға нақты сұраныс қайда бар екенін білу үшін бөлшек сауда, құрылыс компаниялары, дәмхана мен мейрамханаларға жүздеген қоңырау шалдым. «Сізге күніне қанша адам келеді? Оны қалай есептейсіз?» деп сұрайтынмын.
Әртүрлі жауап болды. Бірі «Ол неге керек?» десе, енді бірі қызығушылық танытты. Түсінгенім, офлайн ритейлде көпшілігі дүкеніне кім келетінін және сатылымға не әсер ететінін білмейді. Сол кезде мүмкіндік көрдім: интернет-дүкендердегідей дәл әрі қолжетімді аналитиканы нақты сауда нүктелеріне де енгізуге болады. Көп ұзамай маған Джамшид Хакимжонов қосылды. Оның инженерлік білімі мықты, компьютерлік жүйелермен жұмыс істеу тәжірибесі бар еді. Бірге өнімнің алғашқы нұсқасын жасап, кейін ол TASS Vision-ға айналды.
— Алғашқы клиентіңіз кім болды?
— Өзбекстандағы Texnomart ірі электроника желісі. Олардың бас маркетологы бізге дүкенге қанша адам кіретінін санайтын жүйе бар, бірақ клиенттің жасы, жынысы мен мінез-құлқы туралы тереңірек деректер керек деді. Біз үш айда бейнекамера арқылы тұтынушылар ағынын талдап, нақты уақытта аналитикаға айналдыратын «ақылды» камераларға негізделген жаңа құрылғы жасап береміз деп уәде бердік. Яғни, «қанша адам келді» емес, «кім келді және өзін қалай ұстады».
Біз жобаны үш айда бітіреміз деп ойладық, бірақ шындығында нейрожелілерді оқыту мен алгоритмдерді жетілдіруге көбірек уақыт кетті.
Шартты орындау үшін амал жоқ, ізденуге тура келді. Біз клиентке әр күннің соңында есеп беруге міндетті едік. Мен оларға «жүйе келушілерді жасанды интеллект көмегімен талдайды» деп айтатынмын, ал шын мәнінде, бәрін қолмен жасайтынмын. 12 сағаттық бейнені жылдамдатып, екі экраннан қарап, бір жарым сағатта бір күннің дерегін өңдейтінмін. Клиент санын, жынысын, жасын есептеп, Excel-де кесте құрып, есеп жіберіп отыратынмын. Осылай 99 күн бойы істедім. Яғни, fake it till you make it («Жасап көргенше, жасап жатқандай көрін» — ағылшын мәтелі, Digital Business еск.) деген қағидамен жұмыс істедім. Ол кезде басқа жол жоқ еді.
Бірақ дәл осы тәжірибе маған AІ-дің қалай жұмыс істеу керектігін түсінуге көмектесті. Өз қолмен жасаған нәтижелермен салыстырғанда, модельдің дәлдігі 50-60%-дан аспайтынын байқадым. Қателерді анықтап, алгоритмдерді қайта оқыттық. Бірнеше айдан кейін жүйе расымен автоматты түрде жұмыс істей бастады.
Толығырақ Digitalbusiness.kz сайтында
Digital Business пен Astana Hub бірлескен «Орталық Азияның 100 стартап тарихы» жобасы аясында TASS Vision компаниясының негізін қалаушы, әрі бас директоры Шахзод Өмірзақов нейрожеліні үйретіп жатқанда келушілерді қалай санағанын, AI-камералардың бөлшек сауда бизнесіне қалай пайда әкелетінін және компанияның бағасы $100 млн-ға жеткенде стартапты не күтіп тұрғанын айтып берді.
«Түнде автобустарға жабдық орнататынбыз»
— TASS Vision идеясын қалай ойлап таптыңыз?
— 2018 жылы, мен 19 жаста болған кезде, әкеме бизнесте көмектесіп жүрдім. Ол шағын автобус паркінің иесі еді, жолаушылар тасымалымен айналысатын. Бұл бизнесте бір мәселе бар: кондукторлар түскен ақшаны қалтасына басады, бірақ оны дәлелдеу қиын. Сол жағдайды өзгерткім келіп, әкеме жолаушыларды автоматты түрде санайтын құрылғы жасауды ұсындым.
Бұл инфрақызыл есептегіш: адам есіктен өткен сайын көзге көрінбейтін сәулені кесіп өтеді де, жүйе оны тіркейді. Құрылғыны үш айдың ішінде жинап, автобустарға орнаттым. Кондукторлар мұны түсінген соң, адал жұмыс істей бастады. Нәтижесінде екі апта ішінде табыс екі есе өсті, жоба өзін толық ақтады.
Кейін команда жинап, басқа автобазаларға да құрылғы орната бастадық. Есімде, түнде жігіттермен бірге автобустарға жабдық орнататынбыз, ал таңертең ұйықтайтынбыз. Күндіз код жазып, 3D-принтерде корпустар басып шығаратынбыз, оған микроконтроллерді дәнекерлеп, кешке қайта автобазаға баратынбыз. Кейін осы жоба мені бөлшек саудадағы сатып алушылардың мінез-құлқын талдау идеясына итермеледі.
— Неге көлік саласында қалмадыңыз?
— 2019 жылы Алматыда жүргенде, онда Onay көлік карталарының жүйесі жұмыс істейтінін байқадым. Яғни, жақында Өзбекстанда да осындай жүйе енгізіледі деп түсіндім. Ақша айналымы қолма-қолдан кетеді, ал біздің құрылғының мәні жоғалады. Сол сәтте бағытты өзгерту керек екенін ұқтым.
Жаңа идея іздей бастадым. Аналитикаға нақты сұраныс қайда бар екенін білу үшін бөлшек сауда, құрылыс компаниялары, дәмхана мен мейрамханаларға жүздеген қоңырау шалдым. «Сізге күніне қанша адам келеді? Оны қалай есептейсіз?» деп сұрайтынмын.
Әртүрлі жауап болды. Бірі «Ол неге керек?» десе, енді бірі қызығушылық танытты. Түсінгенім, офлайн ритейлде көпшілігі дүкеніне кім келетінін және сатылымға не әсер ететінін білмейді. Сол кезде мүмкіндік көрдім: интернет-дүкендердегідей дәл әрі қолжетімді аналитиканы нақты сауда нүктелеріне де енгізуге болады. Көп ұзамай маған Джамшид Хакимжонов қосылды. Оның инженерлік білімі мықты, компьютерлік жүйелермен жұмыс істеу тәжірибесі бар еді. Бірге өнімнің алғашқы нұсқасын жасап, кейін ол TASS Vision-ға айналды.
— Алғашқы клиентіңіз кім болды?
— Өзбекстандағы Texnomart ірі электроника желісі. Олардың бас маркетологы бізге дүкенге қанша адам кіретінін санайтын жүйе бар, бірақ клиенттің жасы, жынысы мен мінез-құлқы туралы тереңірек деректер керек деді. Біз үш айда бейнекамера арқылы тұтынушылар ағынын талдап, нақты уақытта аналитикаға айналдыратын «ақылды» камераларға негізделген жаңа құрылғы жасап береміз деп уәде бердік. Яғни, «қанша адам келді» емес, «кім келді және өзін қалай ұстады».
Біз жобаны үш айда бітіреміз деп ойладық, бірақ шындығында нейрожелілерді оқыту мен алгоритмдерді жетілдіруге көбірек уақыт кетті.
Шартты орындау үшін амал жоқ, ізденуге тура келді. Біз клиентке әр күннің соңында есеп беруге міндетті едік. Мен оларға «жүйе келушілерді жасанды интеллект көмегімен талдайды» деп айтатынмын, ал шын мәнінде, бәрін қолмен жасайтынмын. 12 сағаттық бейнені жылдамдатып, екі экраннан қарап, бір жарым сағатта бір күннің дерегін өңдейтінмін. Клиент санын, жынысын, жасын есептеп, Excel-де кесте құрып, есеп жіберіп отыратынмын. Осылай 99 күн бойы істедім. Яғни, fake it till you make it («Жасап көргенше, жасап жатқандай көрін» — ағылшын мәтелі, Digital Business еск.) деген қағидамен жұмыс істедім. Ол кезде басқа жол жоқ еді.
Бірақ дәл осы тәжірибе маған AІ-дің қалай жұмыс істеу керектігін түсінуге көмектесті. Өз қолмен жасаған нәтижелермен салыстырғанда, модельдің дәлдігі 50-60%-дан аспайтынын байқадым. Қателерді анықтап, алгоритмдерді қайта оқыттық. Бірнеше айдан кейін жүйе расымен автоматты түрде жұмыс істей бастады.
Толығырақ Digitalbusiness.kz сайтында
Бөлісу
