«АҚШ-та жүк тасымалдау компанияларын құрған өзбекстандықтар мен Орталық Азиядан шыққан адамдар көп»
— Бұған дейін немен айналыстыңыз? IT саласына қалай келдіңіз?
— Мен стартаптармен айналысып келе жатқаныма 20 жыл болды. Барлығы төрт ірі жобам болды, олардың екеуін сәтті экзитпен жаптық. Ал Numeo AI — біздің бесінші компаниямыз.
Бұған дейін біз телеметрия платформасы MaxTrack-ті, тамақ жеткізу қызметі Express24-ті (кейін оны «Яндекс» сатып алды) және MyTaxi атты корпоративтік тасымалдау сервистерінің өзбекстандық көшбасшысын құрдық. Сондай-ақ HR-процестерді автоматтандыратын Workly жобасын іске қостық. Айтпақшы, жақында Workly компаниясы қазақстандық Clockster стартабымен бірігіп, енді өнім мен команданы бірыңғай бренд аясында біріктіріп дамытуға келісті.
— Тамақ жеткізу, жолаушы тасымалы, телеметрия — бұлардың бәрі логистикамен тығыз байланысты. Numeo AI идеясы да осының жалғасы сияқты. Бірақ бәрібір, жаңа жобаға қалай келдіңіз?
— Өткен жылы АҚШ-қа көшіп кетіп, жаңа компания құру туралы ойлай бастадым. Бастапқы идея мүлде басқа болатын, оған біраз уақыт жұмыс істеп те үлгердік.
Алғашында мейрамхана бизнесіндегі қызмет сапасын жақсартуға арналған шешім әзірлемек болдық. Стартаптың атауы SpeechSense еді. Идеясы — «цифрлық супервайзер» жасау. Бұрынғы жобаларымның бірінде мен шамамен жеті жыл бойы мейрамханалармен жұмыс істедім, сондықтан олардың ішкі мәселелерін жақсы түсінемін. Мысалы, басқару тиімділігі мен клиенттермен байланыс кейде әлсіз болатын. Сол тұста жасанды интеллект бұл проблеманы шешуге көмектесе алады деген ой келді.
Біз мекеме қызметкерлері (официанттар, хостестер) мен келушілер арасындағы әңгімені тыңдап, талдайтын арнайы цифрлық микрофон жасағымыз келді. Жасанды интеллект әңгіменің контекстін түсініп, клиенттің шағымын, әңгіме реңкін, туындаған мәселелерді және қызметкерлердің оны қалай шешкенін анықтай алады. Содан кейін жүйе бизнестің жалпы жұмысы мен қызмет көрсету сапасын жақсарту бойынша ұсыныстар беретін еді.
Бірақ қиындыққа тап болдық. Егер үлкен компания құруды қаласаң, өніміңді ірі желілерге ұсынуың керек. Ал мұнда кедергі бар: танымал франшизалар қоғам алдында беделіне нұқсан келтіруі мүмкін кез келген нәрседен қорқады. Мысалы, «Starbucks сіздің әңгімеңізді тыңдайды» деген жаңалық шықса, бұл компанияның атына үлкен дақ түсірер еді, тіпті AI жүйесі америкалық заңдарға сай жұмыс істесе де.
Бұл біз үшін тоқтам болды. Заңдық тұрғыдан барлық мәселені шешуге болатын еді, бірақ егер компания имидждік қауіптен сескеніп, технологияны қабылдағысы келмесе, олардың көзқарасын өзгерту өте қиын. Біз мұны ірі мейрамхана желілерімен келіссөз жүргізу кезінде нақты байқадық.
Сол себепті бұл идеяны кейінге қалдырып, бар тәжірибе мен AI технологиясын басқа салада қолдану туралы ойлана бастадық. Солай логистика бағытына келдік. Мұнда бәрі өзгеше, әрі біз ешкімді «тыңдамаймыз». AI-агент тікелей нарықтағы қатысушылармен: тасымалдаушылармен, брокерлермен, логистермен жұмыс істейді.
Біздің мақсат — қазіргі тиімсіз, баяу, қолмен істелетін процестерді оңтайландыру. Мысалы, мыңдаған ұсыныстың ішінен тиімді жүкті табу немесе жақсырақ бағаға келісу. Мұның бәрін дәл қазір жасанды интеллект арқылы істеуге болады, ол толыққанды цифрлық қызметкер рөлін атқара алады.
Тағы бір маңызды нәрсе — АҚШ-та жүк тасымалдау саласында өзбекстандықтар мен Орталық Азиядан шыққан адамдар құрған компаниялар көп. Бұл нарыққа кіруді жеңілдетіп, клиенттермен тіл табысуды оңайлатады.
— Сіз логистикада тиімсіз процестер бар дедіңіз. Ол нақты неден көрінеді және AI-агент жағдайды қалай жақсартады?
— Мұнда бәрі адамдарға тәуелді, ал біз, өзіңіз білесіз, мінсіз емеспіз. Кейде шешімді эмоциямен қабылдаймыз, ол ең тиімді нұсқа болмауы мүмкін. Немесе толық ақпарат жетіспеген жағдайда әрекет етеміз, яғни шешім болжам мен түйсіктің негізінде қабылданады.
Мысалы, жүргізуші бос және Чикагода тапсырыс ала алады делік. Ұсыныстар тізімін ашсаңыз, мыңдаған түрлі жүк бар. Солардың арасынан 20-30 минут ішінде қайсысы ең тиімді, ең пайдалы екенін қалай анықтайсыз? Оның үстіне, жаңа ұсыныстар әр секунд сайын пайда болып тұрады. Осындай жағдайда алгоритмдер адамнан әлдеқайда жақсы жұмыс істейді.
Толығырақ Digitalbusiness.kz сайтында
«АҚШ-та жүк тасымалдау компанияларын құрған өзбекстандықтар мен Орталық Азиядан шыққан адамдар көп»
— Бұған дейін немен айналыстыңыз? IT саласына қалай келдіңіз?
— Мен стартаптармен айналысып келе жатқаныма 20 жыл болды. Барлығы төрт ірі жобам болды, олардың екеуін сәтті экзитпен жаптық. Ал Numeo AI — біздің бесінші компаниямыз.
Бұған дейін біз телеметрия платформасы MaxTrack-ті, тамақ жеткізу қызметі Express24-ті (кейін оны «Яндекс» сатып алды) және MyTaxi атты корпоративтік тасымалдау сервистерінің өзбекстандық көшбасшысын құрдық. Сондай-ақ HR-процестерді автоматтандыратын Workly жобасын іске қостық. Айтпақшы, жақында Workly компаниясы қазақстандық Clockster стартабымен бірігіп, енді өнім мен команданы бірыңғай бренд аясында біріктіріп дамытуға келісті.
— Тамақ жеткізу, жолаушы тасымалы, телеметрия — бұлардың бәрі логистикамен тығыз байланысты. Numeo AI идеясы да осының жалғасы сияқты. Бірақ бәрібір, жаңа жобаға қалай келдіңіз?
— Өткен жылы АҚШ-қа көшіп кетіп, жаңа компания құру туралы ойлай бастадым. Бастапқы идея мүлде басқа болатын, оған біраз уақыт жұмыс істеп те үлгердік.
Алғашында мейрамхана бизнесіндегі қызмет сапасын жақсартуға арналған шешім әзірлемек болдық. Стартаптың атауы SpeechSense еді. Идеясы — «цифрлық супервайзер» жасау. Бұрынғы жобаларымның бірінде мен шамамен жеті жыл бойы мейрамханалармен жұмыс істедім, сондықтан олардың ішкі мәселелерін жақсы түсінемін. Мысалы, басқару тиімділігі мен клиенттермен байланыс кейде әлсіз болатын. Сол тұста жасанды интеллект бұл проблеманы шешуге көмектесе алады деген ой келді.
Біз мекеме қызметкерлері (официанттар, хостестер) мен келушілер арасындағы әңгімені тыңдап, талдайтын арнайы цифрлық микрофон жасағымыз келді. Жасанды интеллект әңгіменің контекстін түсініп, клиенттің шағымын, әңгіме реңкін, туындаған мәселелерді және қызметкерлердің оны қалай шешкенін анықтай алады. Содан кейін жүйе бизнестің жалпы жұмысы мен қызмет көрсету сапасын жақсарту бойынша ұсыныстар беретін еді.
Бірақ қиындыққа тап болдық. Егер үлкен компания құруды қаласаң, өніміңді ірі желілерге ұсынуың керек. Ал мұнда кедергі бар: танымал франшизалар қоғам алдында беделіне нұқсан келтіруі мүмкін кез келген нәрседен қорқады. Мысалы, «Starbucks сіздің әңгімеңізді тыңдайды» деген жаңалық шықса, бұл компанияның атына үлкен дақ түсірер еді, тіпті AI жүйесі америкалық заңдарға сай жұмыс істесе де.
Бұл біз үшін тоқтам болды. Заңдық тұрғыдан барлық мәселені шешуге болатын еді, бірақ егер компания имидждік қауіптен сескеніп, технологияны қабылдағысы келмесе, олардың көзқарасын өзгерту өте қиын. Біз мұны ірі мейрамхана желілерімен келіссөз жүргізу кезінде нақты байқадық.
Сол себепті бұл идеяны кейінге қалдырып, бар тәжірибе мен AI технологиясын басқа салада қолдану туралы ойлана бастадық. Солай логистика бағытына келдік. Мұнда бәрі өзгеше, әрі біз ешкімді «тыңдамаймыз». AI-агент тікелей нарықтағы қатысушылармен: тасымалдаушылармен, брокерлермен, логистермен жұмыс істейді.
Біздің мақсат — қазіргі тиімсіз, баяу, қолмен істелетін процестерді оңтайландыру. Мысалы, мыңдаған ұсыныстың ішінен тиімді жүкті табу немесе жақсырақ бағаға келісу. Мұның бәрін дәл қазір жасанды интеллект арқылы істеуге болады, ол толыққанды цифрлық қызметкер рөлін атқара алады.
Тағы бір маңызды нәрсе — АҚШ-та жүк тасымалдау саласында өзбекстандықтар мен Орталық Азиядан шыққан адамдар құрған компаниялар көп. Бұл нарыққа кіруді жеңілдетіп, клиенттермен тіл табысуды оңайлатады.
— Сіз логистикада тиімсіз процестер бар дедіңіз. Ол нақты неден көрінеді және AI-агент жағдайды қалай жақсартады?
— Мұнда бәрі адамдарға тәуелді, ал біз, өзіңіз білесіз, мінсіз емеспіз. Кейде шешімді эмоциямен қабылдаймыз, ол ең тиімді нұсқа болмауы мүмкін. Немесе толық ақпарат жетіспеген жағдайда әрекет етеміз, яғни шешім болжам мен түйсіктің негізінде қабылданады.
Мысалы, жүргізуші бос және Чикагода тапсырыс ала алады делік. Ұсыныстар тізімін ашсаңыз, мыңдаған түрлі жүк бар. Солардың арасынан 20-30 минут ішінде қайсысы ең тиімді, ең пайдалы екенін қалай анықтайсыз? Оның үстіне, жаңа ұсыныстар әр секунд сайын пайда болып тұрады. Осындай жағдайда алгоритмдер адамнан әлдеқайда жақсы жұмыс істейді.
Толығырақ Digitalbusiness.kz сайтында
Бөлісу
